Yazar Aslı Sancar Harem ezberini bozdu

Yazar Aslı Sancar'ın yeni kitabı Harem yayımlandı. Sarayda ve toplumdaki haremi bir arada anlatan yazar bu kez ezber bozuyor. Okuyucuya farklı bir harem portresi sunan ve o haremde yaşamak istediğini belirten Sancar, bunun sebebini ise "Haremde yaşayan her üç kadından biri vakıf kuruyordu. Elbette öyle güzel insanların içerisinde yaşamak isterdim. Ben hala bir vakıf bile kuramadım" sözleriyle açıklıyor

Osmanlı'da Kadın kitabıyla Benjamin Franklin ödülünü alan Aslı Sancar Timaş Yayınları'ndan çıkan yeni kitabı Harem'le karşımızda. Bugüne dek anlatılanların ötesinde bir harem kitabı yazan Sancar, oryantalistlere bu kitabıyla iyi bir cevap vermiş oluyor. Sancar'la Kilyos'taki evinde buluşup içimizdeki ve dışımızdaki haremi konuştuk.

İyi okumalar!

Daha önce Osmanlı ve Kadın isminde bir kitap yazdınız ve ödül aldı. Neden bu kadar ilgileniyorsunuz Osmanlı kadınıyla?

İstanbul'a geldiğimden bu yana yazı işleriyle ilgileniyorum. Bir dönem Kadın ve Aile dergisinde yazılar yazdım. Bilhassa kadınla ilgili meseleler ilgimi çekiyordu. O dönemde Müslüman değildim. Sonradan Müslüman oldum. Yani her şeyi sıfırdan öğrenmeye başladım.

Bu yüzden buradaki kadınların yaşantıları da dikkatimi çekmeye başladı. Bilmediğim bir tarzdı. Müslüman kadınların geçmişi, kimliği, hakları gibi konuları her zaman ilgimi çekiyordu.

Harem herkesçe merak edilen ve oryantalistlerin elinden kurtulamayan bir yer. Siz bu gizemli mekana farklı bir yerden bakmaya mı çalıştınız?

1990'ların başında çok güzel bir kitap geçti elime. Kapak tasarımı, grafiği müthiş bir harem kitabıydı bu. Oryantalistlerin yazdığı bir kitaptı ama. Bu nedenle tam içime sinmemişti. Ben uzun senelerdir burada yaşıyorum. Bu zaman zarfında Osmanlı hanımefendilerine yakın birkaç kişiyle tanıştım. Onların şahsiyetleriyle o kitapta anlatılan kadınların hiçbir alakası yoktu. Fakat elimde kanıt yoktu. Kesinlikle reddediyorum diyemedim ve araştırmaya karar verdim. Bu araştırmalar sonucunda Harem ortaya çıktı

Araştırmalar esnasında beni çok şaşırtan şeyler oldu. Beklediğimden çok fazla belge buldum. Güzel kanıtlar bulunca ilgim daha da artmaya başladı. Ben en fazla şaşırtan konu Osmanlı'daki kadın hakları oldu. Çünkü bu zamana kadar hiç kimse bundan bahsetmedi. Sanki kadınların hukukta hiç sözü geçmiyordu. Fakat sonra gördüm ki hakikaten o zamana göre dünyada en fazla hakka sahip kadınlar Osmanlı'daydı. Başka ülkelerde bu kadar fazla hak verilmemişti.

Batıyı görmüş biri olarak kıyaslama imkanınız daha fazla

Hukuki haklar batılı kadınlara çok geç gelmiş. İngiltere 1882'de bir kanun geçti. O zaman ilk defa, evli bir kadın mal sahibi olabilme hakkını kazanmıştı. Daha önce ne dava açabiliyordu, ne de başkaları ona dava açıyordu. Her şey eşi üzerinden yapılıyordu. Hukuki şahsiyeti yoktu kadının. Boşanma hakkı bile yoktu. Ne evlilik, ne de ticari kontrat yapamazdı. Ama Osmanlı kadınında durum böyle değil.

Kitapta bilinenin dışında farklı ifadeler de var. Mesela evlilik kontratı. Bu pek bilinmiyordu Evet, unutulmuştu. Şimdi batı bunu yeni keşfediyor. Oysa seneler evvel Osmanlı kadını bu kontratı yapıyordu.

Hareme girmek sizin için zor oldu mu? Nasıl bir yolculuktu bu?

1990'larda başladı bu yolculuk. İlk başlarda yakınlarımdan bilgiler buldum. Bir de Avrupalı seyyahların yazdığı, Türkçeye çevrilen eserlerden başladım. Sonra nasip oldu kızım o sıralarda Kanada'da master yapıyordu. Onun yanında kalırken kütüphanelerde araştırma yaptım. Seyyahların orijinal kitaplarını okudum. Osmanlı kadınının hukuki hakları konusunda yeni bir pencere açıldı. Bir de romanı yazmadan önce Dolmabahçe Sarayı'na gittim. Odaları görmek istedim.

HAREM ÇOK ABARTILMIŞ

Haremi yazmak için birçok sebebiniz olabilir. Bugüne dek anlatılan yanlışları düzeltmek, bilinmeyenleri anlatmak...

İlk yazdığım kitap bir araştırma ürünüydü. Bunu daha fazla insana ulaştırma niyetindeydim. Hikaye şeklinde daha fazla dikkat çeker diye düşündüm. Aynı gerçeklere farklı bir elbise giyindirerek sunmak istedim. Ana amacım buydu. Yerleri, sarayı tarif ederken roman daha fazla fırsat sunuyor size.

Harem kapalı bir kutu. Ama o dönemde seyyahların anlattığı bir yığın harem öyküsü var. Bilgiler dışarıya nasıl aktarılmış?

İlk asırlarda dışarıya bilgi sızmamış. Tabii ki o insanların hiçbiri saraydaki hareme girememiştir. Daha ziyade duyduklarını yazmışlar. Hiçbiri gerçeğe dayanmıyor. İlk yazılan kitaplar fantezi ve dedikoduya dayanıyor. Ondan sonra yol ikiye ayrılıyor. Bir yandan bu eski eserlere dayanarak ilerleyen grup, diğer tarafta Avrupa'dan gelen hanımlar. Bunlar toplumdaki hareme girmişler ve görmüşler ki efsaneler Osmanlı kadınını yansıtmıyor.

Oryantalistlerin bu farklı anlatımlarının altında kasıt aranabilir mi?

Tabii aranabilir. Çok abartmışlar bir kere. Bugün araştırmak isteyen insanlar kayıtları, dokümanları bulabiliyor ve gerçeği görüyorlar. Bu bir dini kasıt olabilir. Her toplum bunu yapar. Haremde uzun asırlardır devam eden oryantalistlerin tezi var. Doğulu kadını egzotik, miskin, bastırılmış kadınlar gibi anlatmışlar. Dünya da haremi böyle biliyor. Bu konuda çok efor sarf edildi. Asırlardır birbirini destekleyen kitaplar yazılmış. Hala daha yazılıyor. Son 10 sene içerisinde aynı temayla işlenmiş romanlar var.

Siz bu imajı yıkmaya mı çalıştınız?

Sorgulamaya diyelim. Yıkmak gibi bir iddiam yok. Asırlardır devam eden ve yanlış anlatılan bu bilgileri biri sorgulamalıydı. Benim de bunu devam ettirme niyetim var.

Bu kitap tarihi bir perspektif gözetilerek mi yazıldı yoksa kadınlara bakışı mı ortaya koymak istediniz?

Daha ziyade kadınları anlatmak istedim. Beni ilgilendiren de kadınlar. Tarih onun fonu diyebiliriz. Çünkü ben tarihçi değilim. Böyle bir iddiam da yok. Fakat tarihi enteresan bir fon olarak gördüm. Kadınlar bu tarih içerisinde, buna bağlı olarak yaşamış. Kadının toplumda, haremde statüsü ne? Münasebetleri nasıl? Bunları incelemeliyim dedim. Dertleri, hakları neydi bilmek istedim.

Ne kadar kurgu ne kadarı gerçek Harem'in?

Yarı yarıya diyelim. Tarifler, adetler, günlük hayat, münasebetler, bunlar gerçek. Fakat padişah, kızları, valide sultan gerçek değil.

Siz o haremde yaşamak ister miydiniz?

Bunu düşünüyorum hep. Osmanlı toplumunda hayat çok farklı yaşanıyor. Mesela vakıf çalışmaları çok güzel yürümüş. Dünyada eşine az rastlanır çalışmalar bunlar. Başkalarına yardım etmek, medresedeki talebelerin okuması için çalışmak... Mesela Kösem Sultan Ramazan'da hapishaneye gidip, mahkumların borçlarını ödeyip onların özgürlüğüne kavuşmasını sağlarmış. Böyle güzel vasıflı insanların arasında yaşamak fena olmazdı herhalde.

Osmanlı kadınıyla şimdiki Türk kadını arasında ne gibi farklar var?

20. asrın başında Alman bir aile hukukçusu "Dünyanın en sağlam aile ocağı Osmanlı'da" dedi. Bu çok kolay elde edilen bir şey değil. Şimdi biraz bunun uzağındayız. Tarihsel doku ve zaman değişti. İkisini kıyaslamak mümkün değil. Fakat bakıyorum ki o dönemde üç kadından biri vakıf kuruyordu, şimdi böyle bir şey yok. Osmanlı'da kadınların çoğu ev sahibiydi. Bugünse statü ve güç olarak çok farklı. Bunu düşününce Osmanlı kadınına hayranlığım artıyor. Çünkü ben de hala bir vakıf kuramadım.

İSTANBUL'UN HER SEMTİ AYRI BİR İKLİM

Amerikalı bir Müslümansınız. Zor oldu mu örtünmek, yeni bir dini kabul etmek?

Zor olmadı. Çok yavaş işledi süreç. Ani bir baskı, mecburiyet olmadı. Geldiğimde örtülü değildim, hayatımda birçok şey yavaş yavaş değişti. Baskı yapılmaması çok önemli. Bu yüzden yaşadığım değişimlerin hiçbiri ne bana ne de nefsime ağır geldi.

Aileniz Müslüman olduğunuzu öğrenince nasıl bir tepki verdi?

Ailem çok saygılıydı. Annem rahmetli oldu şimdi. Adımı değiştirdim, yenisini hemen kabul ettiler. Herkes benim kadar şanslı değil. Ailem Müslüman olmadı ama bana da hiçbir tenkitte bulunmadı. Annem namaz kıldığımız zaman çok saygılı olurdu, radyo açıksa hemen kapatırdı.

Siz seneler önce Türkiye'ye gelmiş bir Amerikalısınız. İstanbul size göre nasıl bir şehir?

Çok büyülü bir yer. Güzel ve özel. Tabii birçok problemi var. Trafik, kalabalık, kirlilik... Büyükşehirlerde yaşanan birçok problem burada da mevcut. Fakat çok özel bir konumu var. Bu da kötülükleri kapatıyor. Türkiye batı ve doğu arasında bir köprü, İstanbul ise bunun tam ortasında. Jeofizik konumundan dolayı da ilgi çekici. Ben İstanbul'u çok seviyorum. Hem geleneksel hem modern bir şehir. Semtlerin her biri birbirinden farklı. Her semtte farklı bir iklim yaşanıyor. Köklü bir şehir, derin ve zengin bir kültürü var. Burası her şeyiyle Osmanlı'yı hissedebileceğiniz bir yer.

İstanbul'da nereleri seversiniz?

En çok Boğaz'ı severim. Çay bahçesinde oturmak, kahvaltı yapmak bambaşka. Biz uzun yıllar oralarda oturduk. Şimdi evim Kilyos'ta. Burada da Karadeniz var ama Boğaz'ın yerini tutamaz.

Yeni Şafak

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizlenecek, genel görünümde yer almayacaktır.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.
  • İzin verilen HTML etiketleri: <a> <em> <strong> <u> <cite> <i> <code> <img> <b> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

CAPTCHA
Aşağıdaki resimde yer alan yazıyı doğru şekilde kutucuğa yazınız
Image CAPTCHA
Enter the characters shown in the image.

Sitemizde arama yap

Anket

Muhteşem yüzyıl dizi neden sıkıcı hale geldi?:

Son yorumlar

Günün Konuları

- Diriliş Ertuğrul Çolpan Hatun (Gülçin Santırcıoğlu) Kimdir kaç yaşında ve nereli?
- Diriliş Ertuğrul Çolpan (Gülçin Santırcıoğlu) Kimdir?
- Çolpan Hatun kimdir?
- Nurettin Sönmez (Bamsı) diziden ayrılıyor mu?
- Diriliş Ertuğrul'da şok ayrılık sinyali! Diriliş Ertuğrul yeni bölüm ne zaman?
- Diriliş Dizisindeki Turgut Alp Karakteri Kimdir?
- Cengiz Coşkun
- Diriliş Ertuğrul'un fenomen ismi şaşırttı
- Esra Bilgiç(Halime Sultan) Kimdir ?
- Diriliş Ertuğrul Oyuncuları Canlandırdıkları Karakterler
- Diriliş Dizisi Halime (Esra Bilgiç) Kimdir Kaç Yaşında
- Diriliş: Ertuğrul
- Diriliş Ertuğrul'da kim kimdir? (Oyuncu karakterleri)
- Abdülhamit'in Siyonistlere cevabı
- Payitaht Abdülhamid dizisi oyuncuları kimdir?
- Mehmed Abdülkadir Efendi
- Osmanlı Sarayı’nda bir sosyalist ŞEHZADE ABDULKADİR
- Seniha Sultan’ın oğlu Sabahattin kimdir? Prens Sabahattin’in hayatı
- Payitaht Abdülhamid dizisindeki Mahmud Paşa kimdir?
- Payitaht Abdülhamid Prens Sabahattin (Kaan Turgut) Kaç Kilo?
- Payitaht Abdülhamid Hatice Sultan Kimdir Gerçek Tarihteki Yeri
- Payitaht Abdülhamid Prens Sebahattin Kimdir Gerçek Tarihteki Yeri
- Prens Sabahaddin
- Payitaht: Abdülhamid
- Payitaht Abdülhamid Kolağası Celal (Umut Kurt) Kimdir?
- Payitaht Abdülhamid dizisindeki hatalar!
- Hatice Sultan (V. Murad'ın kızı) Yaşamı
- Payitaht Abdülhamid dizisinde Hatice Sultan kimdir?
- Payitaht Abdülhamid Hiram (Berkan Şal) Biyografi
- Payitaht Abdülhamid 3. yeni bölüm fragmanlarında Sultan, Hiram'ı çözüyor!
- Payitaht Abdülhamid Papaz Hiram kimdir? Berkan Şal kim?
- Emanuel Karasu Kimdir?
- Emanuel Karasu
- Sultan V. Mehmed Reşâd
- Sultan II. Abdülhamid Han
- Dünya üzerinde Abdülhamid izleri
- Payitaht Abdülhamid, tren hattında patlayan bomba ile sarsıldı!
- Tahsin Paşa
- Sanatkâr Padişah Sultan II. Abdülhamit Han’ın Çağı Yakalama Tutkusu
- 'Payitaht Abdülhamid' ekibi eleştirilere cevap verdi

Osmanlıca imla